399 total views, 1 views today

Ποτέ δεν είναι αργά για να βάλουμε τα πράγματα στη σωστή τους θέση: Η πολύτιμη αγωγή της σωστής διατροφής

Γράφει η Παιδαγωγός Προσχολικής Ηλικίας, Αναπτυξιακών Διαταραχών και Ειδικής Αγωγής Χρυσή Γαμπιεράκη

Οι διαταραχές της όρεξης στην πρώιμη παιδική ηλικία οφείλονται σχεδόν πάντα σε οργανικά προβλήματα (δυσανεξία στις πρωτεΐνες του αγελαδινού γάλακτος, αλλεργίες, πεπτικές ανωμαλίες κλπ.). Οι διαταραχές για τις οποίες παραπονιούνται συνήθως οι μητέρες είναι νάζια στο φαγητό και μειωμένη ή ανύπαρκτη όρεξη. Πολύ σπάνια θα ακούσει κανείς μια μητέρα να ρωτά πώς να σταματήσει την τεράστια όρεξη του παιδιού της. Αντίδραση απόλυτα λογική, αν σκεφτούμε ότι αυτό που θέλει η μητέρα είναι να μην «λείψει» τίποτα στο παιδί. Έτσι, το παιδί που τρώει πολύ, διαμηνύει στη μητέρα του, ότι αφήνοντας την να το «μπουκώνει», συνεχίζει εκείνη το έργο που διεκπεραίωσε το σώμα της, την περίοδο της εγκυμοσύνης. Καταλαβαίνουμε λοιπόν, πως αυτό που νιώθει μία μητέρα όταν το παιδί της δεν τρέφεται σωστά ή επαρκώς ή αρνείται, είναι πολύ πιο βαθύ από μια απλή ανησυχία μήπως και το παιδί αρρωστήσει. Η μειωμένη όμως όρεξη που συνοδεύει συνήθως τις ασθένειες στην παιδική ηλικία, δεν είναι ένδειξη προβλήματος, είναι ένα έξυπνο μέτρο αντίδρασης του σώματος, ώστε να μην σπαταλήσει την απαιτούμενη για τη χώνεψη ενέργεια από το συνολικό ποσό ενέργειας που χρειάζεται για να καταπολεμήσει την ασθένεια. Το σώμα του παιδιού ιεραρχεί από μόνο του τις ανάγκες του γι’ αυτό και δεν πρέπει ο γονέας να πιέζει καθόλου το παιδί του στο φαγητό. Οι παιδίατροι συνεχώς υποστηρίζουν ότι «τα παιδιά δεν αφήνουν ποτέ τον εαυτό τους να πεθάνουν από πείνα» και ότι «δεν πρέπει ποτέ, για κανένα λόγο να πιέζουμε ένα παιδί να φάει». Η μητέρα όμως επειδή κυοφόρησε το παιδί, τρέφοντας το με το ίδιο της το σώμα, αυτόματα πιστεύει ότι η διατροφή αποτελεί νευραλγικό σημείο του ρόλου της & προσπαθεί να το έχει συνεχώς ταϊσμένο, χωρίς όμως να καταφέρνει να τρώει απ’ όλες τις ομάδες τροφών.

Η άρνηση ή οι διατροφικές προτιμήσεις που εκδηλώνει μεγάλος αριθμός παιδιών, αν δεν είναι οργανικές, λοιπόν, οφείλονται συνήθως σε άλλες αιτίες και δεν λύνονται βέβαια με την πίεση. Τέτοιου είδους αιτίες μπορεί να είναι η χειριστική δύναμη που κατέκτησε το παιδί στην προσπάθειά του να γίνει το δικό του!

Δεν είναι λοιπόν, ποτέ αργά, να βάλει ο γονιός τα πράγματα στη σωστή τους θέση. Αν ρωτάμε τα παιδιά τους δίνουμε ταυτόχρονα και την εξουσία του να επιλέξουν ή να αρνηθούν! Γι’ αυτό και θέματα που έχουν να κάνουν με την υγεία και την ασφάλεια των παιδιών, δεν τα διαπραγματευόμαστε! Παρακάτω παραθέτουμε πρακτικές συμβουλές για την αγωγή του φαγητού:

• Οι γονείς οφείλουν να έχουν ένα γεύμα την ημέρα, στο πλαίσιο της φροντίδας του παιδιού.

• Στο διατροφολόγιο πρέπει να υπάρχουν τροφές από όλες τις ομάδες π.χ. όσπρια, λαχανικά, κρέας κ.α και να μην υπάρχει μονοφαγία.

• Οι γονείς σερβίρουν στο παιδί το φαγητό ολοκληρωμένο, δηλαδή, αν το φαγητό είναι αρακάς με πατάτες, πρέπει να το σερβίρουν ως έχει και όχι μόνο τις πατάτες.

• Το φαγητό σερβίρεται στην τραπεζαρία και δεν το συνδέουμε με τηλεόραση, παραμύθι ή παιχνίδι.

• Ιδανικό είναι η οικογένεια να τρώει μαζί, εάν είναι βέβαια εφικτό.

• Το φαγητό μένει στο τραπέζι για 20 με 30 το πολύ λεπτά και ενημερώνουμε το παιδί για αυτό.

• Σε πιθανή άρνηση ή γκρίνια του παιδιού, ο γονέας του εξηγεί πόσο πολύ το νοιάζεται και το αγαπά και πως επιθυμεί το παιδί του να μην έχει ένα μονοφαγικό τρόπο ζωής που οδηγεί σε ασθένειες, αλλά πως φροντίζει να παίρνει όλες τις βιταμίνες με τα φαγητά που μαγειρεύει για να έχουν όλοι υγιή οργανισμό και γεμάτο ενέργεια.

• Σε καμία περίπτωση δεν μαγειρεύει ο γονέας δεύτερο φαγητό που είναι της αρεσκείας του παιδιού (τα περισσότερα παιδιά αν ερωτηθούν, θέλουν πάντα μακαρόνια ή τοστ), γιατί έτσι, του δίνουμε τη δυνατότητα να έχει δεύτερη επιλογή, δηλαδή το μήνυμα που παίρνει το παιδί, είναι ότι και στη ζωή του μπορεί πάντα να έχει και τη δυνατότητα της δεύτερης επιλογής, π.χ. στην εργασία του κλπ. Ο γονέας πρέπει να έχει στη σκέψη του, τα μηνύματα που περνάει στο παιδί του σε κάθε περίπτωση! Επίσης, αποκτά λανθασμένες διατροφικές συνήθειες, καθώς το παιδί μαθαίνει να μην τρώει το φαγητό της οικογένειας και τρώει το δεύτερο φαγητό που θα του φτιάξει η μαμά για να μη μείνει νηστικό.

• Αν το παιδί δεν φάει το φαγητό, ο γονέας πρέπει να το αποσύρει μέσα στο προαναφερθέν χρονικό περιθώριο και να εξηγήσει ότι θα έχει πάλι την ευκαιρία να φάει στο επόμενο γεύμα, δεν ετοιμάζει μικρά σνακ γιατί έτσι το παιδί δε θα μπει ποτέ στη διαδικασία να δοκιμάσει διαφορετικές τροφές από όλες τις ομάδες της τροφικής πυραμίδας ή πολύ απλά το παιδί θα χορτάσει από τα σνακ και δε θα επιδιώξει να δοκιμάσει το φαγητό στο επόμενο γεύμα.

• Αν το παιδί επιλέξει να φάει κάτι από το πιάτο, π.χ. τις πατάτες μόνο και απορρίψει τον αρακά, στο επόμενο γεύμα, ο γονέας δε σερβίρει μόνο πατάτες επειδή αυτές μόνο έφαγε το παιδί, αλλά σερβίρει πάλι ολοκληρωμένο το φαγητό δηλαδή αρακά με πατάτες.

• Είμαστε προσεκτικοί με την ποσότητα. Δε βάζουμε τεράστια ποσότητα στο πιάτο, γιατί το παιδί αδυνατεί να την καταναλώσει όλη και απογοητεύεται.

• Φροντίζουμε επίσης το παιδί να φτάνει στο τραπέζι και να είναι στα μέτρα του το καρεκλάκι, το κουταλάκι κλπ και το αφήνουμε να φάει μόνο του! Δεν ταΐζουμε παιδί που βρίσκεται στην προσχολική ηλικία. Ήδη από το 1,5 έτος το παιδί μπορεί να κρατάει κουτάλι!

• Παρουσιάζουμε τη δύναμη του προβολικού παιχνιδιού στο παιδί. Δηλαδή παίζουμε με κουκλάκια μια ιστορία όπου ο γονέας προσποιείται το παιδάκι που δε θέλει να φάει το υγιεινό φαγητό και χρησιμοποιούμε ανάλογα παραμύθια που μιλούν για τη διατροφή ως θεραπευτικά εργαλεία.

• Τα ξεγελάμε με τ’ αγαπημένα τους φαγητά! Αν ένα παιδί τρελαίνεται για μπέικον και αρνείται να φάει γίγαντες, μπορεί ο γονέας να μαγειρέψει γίγαντες με μπέικον, όπου αρχικά θα υπερτερεί ποσοτικά το μπέικον και σιγά σιγά η ποσότητα θα ισοσταθμιστεί, μέχρι να αφαιρεθεί.

• Θέτουμε σε εφαρμογή την «ημέρα της σκανταλιάς»! Όλοι γνωρίζουμε ότι η ζάχαρη είναι εθιστική. Τα γλυκά σαφώς και θέλουν περιορισμό αλλά μία φορά την εβδομάδα για παράδειγμα δε βλάπτουν! Η ημέρα της σκανταλιάς είναι αστεία και βοηθάει τα παιδιά να μαθαίνουν στο μέτρο! Αντίθετα με τα παιδιά εκείνα που στερούνται εντελώς τα γλυκά και στα πάρτυ αντί να διασκεδάζουν και να παίζουν με τους αγαπημένους τους φίλους, καταλήγουν στο σπίτι με στομαχόπονο.

• Κάνουμε ζαχαροπλαστική μαζί! Φτιάχνουμε κέικ ή φαγητό μαζί! Η κουζίνα είναι ωραία για τα παιδιά αρκεί να γίνεται με κέφι και μεράκι! Όχι μόνο στις γιορτές με τα μελομακάρονα, τα κόκκινα αυγά, τα κουλουράκια, αλλά όλο το χρόνο! Φτιάχνουμε μόνοι μας, βιβλίο μαγειρικής και ζαχαροπλαστικής με τις αγαπημένες συνταγές του παιδιού. Το παιδί ζωγραφίζει όπως μπορεί τα υλικά και εμείς τα γράφουμε. Τα παιδιά άλλωστε πρέπει να μάθουν 4 – 5 πράγματα για τη μαγειρική αλλά και θέλουν μία σύνδεση με τη μαμά και το μπαμπά. Πρέπει να ‘χουν αναμνήσεις όμορφες να θυμούνται!

• Τα ψώνια στην υπεραγορά, μπορεί να έχουν προηγηθεί μιας όμορφης ζωγραφισμένης λίστας. Βάλτε το παιδί να ζωγραφίσει τα όσπρια, τα καρότα, τις μπάμιες και κολλήστε ματάκια, καπελάκια κ.α. Με τη λίστα αυτή, γονέας και παιδί, ψωνίζουν παρέα! Παροτρύνουμε το παιδί να βάλει μέσα σε σακούλες 5 πιπεριές, 6 ντομάτες, 10 πατάτες κλπ.

• Μετά τα ψώνια, το παιδί μπορεί ακόμα πιο εύκολα να καταλάβει ότι υπάρχουν διάφορες ομάδες τροφών με το να ομαδοποιήσει τα ψώνια στα σωστά ντουλάπια, τα φρούτα και τα λαχανικά στο ψυγείο, τα ζυμαρικά στο ντουλάπι κλπ. Το παιδί γνωρίζει έτσι τα φαγητά στην πρώτη τους μορφή και μαθαίνει κιόλας να τα ομαδοποιεί!

• Διδάσκουμε στο παιδί ότι οι θετικές αλλά και οι αρνητικές συμπεριφορές έχουν λογικές συνέπειες. Δεν τα εξαναγκάζουμε με το ζόρι να φάνε, γιατί «έτσι πρέπει ή έτσι λέει η μαμά». Δεν θέλουμε να το μάθουμε να σκύβει το κεφάλι & να τρώει δηλαδή με το ζόρι αλλά να το επιλέξει σιγά σιγά για να μεγαλώσει σωστά και υγιεινά.

• Το πρόγραμμα αγωγής της διατροφής θέλει υπομονή και απαιτεί χρόνο μέχρι να κατανοήσει το παιδί ότι οι γονείς δεν παρεκκλίνουν από αυτό και ότι θα πρέπει να προσπαθήσει να τρώει το φαγητό της οικογένειας. Μετά από ένα χρονικό διάστημα, το παιδί θα δοκιμάσει και το μπριάμ και το σπανακόρυζο και το κουνουπίδι. Το συγκεκριμένο πρόγραμμα δε θέλει κόπο, αλλά τρόπο και υπομονή!

• Οι γονείς πρέπει να κάνουν ενεργητική ακρόαση και να καθρεφτίζουν το συναίσθημα του παιδιού τους. Το παιδί όταν λέει κάτι στο γονέα, έχει ανάγκη να επικοινωνήσει το συναίσθημά του, να το καταλάβει η μαμά, να αισθάνεται ότι το νιώθουν! Αντί όμως αυτού, αντί δηλαδή οι γονείς να πουν: «Σε νιώθω, σε κατανοώ, καταλαβαίνω ότι το φαγητό δεν σου αρέσει, αλλά πρέπει να φας έστω και λίγο για να πάρεις τις βιταμίνες σου», προβαίνουν σε άλλου είδους συμπεριφορές, του κριτή, του ντετέκτιβ, του αστυνομικού, με αποτέλεσμα το παιδί κάποια στιγμή να σταματήσει να μιλάει και να ανοίγεται στους γονείς, καθώς βιώνει ότι δεν το νιώθουν! Παράδειγμα: Παιδί: «Μαμά, σου λέω δε μου αρέσει το φαγητό αυτό, αν το φάω θα κάνω εμετό!». Μαμά σε ρόλο κριτή: «Τα γλυκά όμως σ’αρέσουν και όταν τα τρως δέκα – δέκα, δε σε βλέπω να κάνεις εμετό!» (μη επιθυμητή απάντηση). Οι γονείς πρέπει να αποφεύγουν κάθε κριτική και να αγνοούν τη μη λειτουργική συμπεριφορά του παιδιού. Αντίστοιχα να επιβραβεύουν τη θετική.

• Μη ξεχνάτε ότι εμείς οι ίδιοι είμαστε πρότυπα μίμησης για τα παιδιά, γι΄αυτό και δεν μπορούμε να έχουμε την απαίτηση τα παιδιά μας να τρώνε π.χ. φρούτα & λαχανικά, αν εμείς παραγγέλνουμε συνέχεια έτοιμο φαγητό ή έχουμε μία κρεατοφαγική ή ανθυγιεινή γενικότερα διατροφή.

• Μη φοβηθείτε να γίνετε και παράδειγμα προς αποφυγή! Αν το παιδί, σας κατηγορήσει ότι αρρωστήσατε γιατί δεν τρώγατε καλά & υγιεινά, μη διστάσετε να του απαντήσετε με τον εξής τρόπο: «Είδες; Είδες τι τραβάω τώρα και πόσο πολύ ταλαιπωρούμαι, που δεν έτρωγα σωστά & αρρώστησα;»

• Δείξτε υπομονή! Η σωστή διατροφή είναι πραγματικά μια ιεροτελεστία! Το παιδί μέσα από την οικογένεια μαθαίνει ν’ αγαπά & να φροντίζει το σώμα του, να τρέφεται σωστά, ν’ αγαπά τη φύση για τους πολύτιμους καρπούς της και να σέβεται το φαγητό! Να το απολαμβάνει με μέτρο και χαρά.


Χρυσή Γαμπιεράκη

Παιδαγωγός Προσχολικής Ηλικίας, Αναπτυξιακών Διαταραχών και Ειδικής Αγωγής

Εκτύπωση