237 total views, 3 views today

Η αγωγή του ύπνου

Γράφει η Χρυσή Γαμπιεράκη, Παιδαγωγός Προσχολικής Ηλικίας, Αναπτυξιακών Διαταραχών και Ειδικής Αγωγής

Steven Welch

Ο ύπνος είναι δείκτης ψυχικής ισορροπίας για τους ενήλικες αλλά και για τα παιδιά. Είναι πολύτιμος και χωρίς αυτόν το ανθρώπινο σώμα δε θα μπορούσε να λειτουργήσει. Και γονέας και παιδί, πρέπει να ξεκουράζονται αρκετά, για να μπορέσουν να λειτουργήσουν σωστά και ήρεμα στις απαιτήσεις της δουλειάς ή του σχολείου αντίστοιχα. Μέχρι και τα τέλη της δεκαετίας του ’80, οι περισσότερες έρευνες πρότειναν το παιδί να μπει γρήγορα στο δικό του δωμάτιο, περίπου 40 ημερών με 2 μηνών και ο θηλασμός να γίνεται για 4 το πολύ 6 μήνες. Τα οικονομικά συστήματα, ήθελαν τη νέα μητέρα να ξαναβγεί σύντομα στην αγορά εργασίας. Σήμερα, πολλές αμερικάνικες σχολές υποστηρίζουν ότι όσο περισσότερο μείνει το παιδί στο δωμάτιο των γονιών και όσο περισσότερο θηλάσει, τόσο το καλύτερο. Υπάρχει δηλαδή μία παγκόσμια τάση για να ξαναγυρίσει η γυναίκα στο σπίτι. Η παγκοσμιοποίηση και η μεταμοντέρνα κοινωνία λανσάρουν τεράστια προγράμματα για το θηλασμό και ταυτόχρονα για την ημιαπασχόληση. Είναι εμφανής ο προβληματισμός για το θέμα των γυναικών. Η μία έρευνα συνεχώς, έρχεται και ακυρώνει την προηγούμενη, προκαλώντας σκέψεις και συγκρούσεις ανάμεσα στους επιστήμονες του παιδοψυχολογικού και παιδοψυχιατρικού κλάδου. Σαφώς και έχουν μειωθεί τα περιστατικά αιφνίδιου βρεφικού θανάτου, όταν το μωράκι κοιμάται δίπλα στη μαμά, καθώς ο χτύπος της καρδούλας του βρέφους συντονίζεται με αυτόν της μητέρας αλλά αυτό δε σημαίνει ότι το παιδί πρέπει να θηλάσει μέχρι τα 3 ή τα 4 χρόνια ή να μείνει στο δωμάτιο των γονιών για ένα τόσο μεγάλο διάστημα.

Ο ύπνος όπως και αν γίνεται, εν τέλει, δεν πρέπει να γίνεται μαρτύριο για τον γονέα και δεν πρέπει ο γονέας να φεύγει από το κρεβάτι του.

Ας δούμε όμως αναλυτικές και πρακτικές συμβουλές που θα μας βοηθήσουν ώστε ο καθένας να πάει στο κρεβάτι του!

• Ενημερώνουμε το παιδί, ότι αρχίζει σιγά σιγά να μεγαλώνει, εξηγούμε με ηρεμία και γλυκιά φωνούλα ό,τι τα παιδάκια κοιμούνται στο δωμάτιο τους με τα παιχνιδάκια τους και οι γονείς στο δικό τους κρεβάτι.

• Προετοιμάζουμε το παιδικό δωμάτιο μαζί με το παιδί, το οποίο μπορεί να διαλέξει στα ψώνια, σεντονάκια, κουβερτούλα ή ένα αρκουδάκι για το κρεβάτι του!

• Το παιδί, ιδιαίτερα στην προσχολική ηλικία, πρέπει να κοιμάται νωρίς το βράδυ και για περισσότερο από 8 ώρες. Παιδιά που ξενυχτούν και κοιμούνται μετά τις 10 το βράδυ, την επόμενη μέρα έχουν άσχημη διάθεση στο σχολείο, γκρίνια, υπερευαισθησία, δυσκολία συγκέντρωσης κ.α.

• Βοηθούμε το παιδί μας να καταλάβει ότι πλησιάζει η ώρα του ύπνου, ακολουθώντας μία ιεροτελεστία, π.χ. ένα ζεστό μπανάκι ή ένα ζεστό γαλατάκι και ένα παραμύθι από τη μαμά ή τον μπαμπά.

• Ολόκληρο το σπίτι, πρέπει την ώρα που ετοιμάζουμε το παιδί να πάει για ύπνο, να έχει χαμηλό φωτισμό και ησυχία. Δε γίνεται να έχουμε ανοιχτή τηλεόραση, δυνατή μουσική, η μαμά να ρίχνει τα μακαρόνια στην κατσαρόλα και ο μπαμπάς ν’ ανοίγει το κρασί! Το παιδί θα πιστέψει ότι θα γίνει γλέντι και δικαιολογημένα το μικρό μας θα βγάλει άρνηση! Άλλωστε, εσείς πέφτετε για ύπνο, όταν στο σπίτι σας βρίσκονται οι αγαπημένοι σας φίλοι και θέλετε να περάσετε όμορφα;

• Αφού το παιδί βουρτσίσει τα δοντάκια του και ουρήσει πριν τον βραδινό του ύπνο, το συνοδεύουμε στο κρεβάτι του. Το αγκαλιάζουμε σφιχτά! Η αγκαλιά είναι σπουδαία για τη σχέση γονέα – παιδιού.

• Μέσα στην αγκαλίτσα, κάνουμε μία ήσυχη συζήτηση. Ακόμη και αν το παιδί μας είναι κλειστός χαρακτήρας και δεν ανοίγεται εύκολα, εμείς μπορούμε να του μιλήσουμε για τις δικές μας εμπειρίες, για το τι μας συνέβη στη διάρκεια της ημέρας που πέρασε. Το μόνο σίγουρο, είναι ότι το παιδί, μετά από κάποιο χρονικό διάστημα θα αρχίσει να επικοινωνεί μαζί μας και να μας λέει και τις δικές του εμπειρίες, αλλά ταυτόχρονα το παιδί συνδέει την ώρα προ του ύπνου με την ώρα της επαφής με το γονιό και της συζήτησης! Γίνεται δηλαδή «η στιγμή τους», που δύσκολα κάποιο παιδί θα αρνηθεί να πάει στο κρεβάτι του, όταν θα γνωρίζει ότι εκεί τον περιμένει ο γονιός με την πιο ζεστή αγκαλιά και την πιο ήρεμη και χαλαρή διάθεση για συζήτηση ή παραμύθι!

• Φροντίζουμε τα πρακτικά κομμάτια, σωστή θερμοκρασία δωματίου, σωστός χαμηλός φωτισμός, κατάλληλα κλινοσκεπάσματα, κατάλληλο κρεβάτι (δεν είναι δυνατόν ένα τρίχρονο να κοιμάται για παράδειγμα, ακόμη στην κούνια του)! Και έχουμε επίσης φροντίσει το παιδί να έχει πιει μέχρι τις 8 το βράδυ, τα τελευταία υγρά του, νερό, γάλα ή χαμομήλι.

• Αν το παιδί επιμένει να κοιμηθούμε μαζί του, του εξηγούμε απλά ό,τι: «Θα μείνω για όσο μπορώ!».

• Μπορούμε να του αφήσουμε ένα μεταβατικό αντικείμενο, ένα κουκλάκι, για παράδειγμα, με το άρωμα της μαμάς.

Elizabeth Meyers

• Όσες φορές και αν σηκωθεί το παιδί για τον οποιοδήποτε λόγο, εμείς με ήρεμη πάντα φωνή το καθησυχάζουμε και το βάζουμε πίσω στο κρεβατάκι του. Το παιδί μπορεί να φοβάται ή να νιώθει δυσφορία μόνο του. Στην ουσία σκέφτεται: «θα τα καταφέρω να κοιμηθώ μόνος μου; είμαι αρκετά ικανός;». Βιώνει δηλαδή συναισθήματα ανασφάλειας και φόβου, που όμως οφείλουμε να σεβαστούμε αυτή τη μάχη που το παιδί δίνει και να το βοηθήσουμε να βγει πιο δυνατό και πιο ώριμο, να βγει δηλαδή νικητής! Αν όμως το δεχτούμε στο κρεβάτι μας, είναι σαν να του επιβεβαιώνουμε τη φοβία του, σαν να του λέμε ότι όντως υπάρχει κάτι επικίνδυνο στο δωμάτιο σου και μαζί μας είσαι πιο ισχυρός και πιο ασφαλής. Κάθε φορά που κάνουμε πισωγυρίσματα, πηγαίνουμε το παιδί πίσω. Το κρατάμε στην πρώιμη φάση, ανήμπορο, ανασφαλές και ανώριμο, ενώ θα πρέπει να το αφήσουμε να ζήσει όλα αυτά τα συναισθήματα που κι εμείς βιώσαμε σαν παιδιά και να βγει κερδισμένο! Να νιώσει και αυτό ότι τα κατάφερε και να πιστέψει στον εαυτό του! Να δει δηλαδή ότι κοιμήθηκε μόνο του και δεν έπαθε τίποτα! Να ωριμάσει και να αποκτήσει αυτοπεποίθηση! Στην ουσία, γίνεται δόμηση του ψυχισμού και μαθαίνει να χειρίζεται τους φόβους και τις παρορμήσεις του!

• Αν το παιδί είναι επίμονο και κλαίει, κι εμείς έχουμε πάει να το καθησυχάσουμε πολλές φορές, πηγαίνουμε ξανά όχι όμως πάλι μέχρι το κρεβάτι του, αλλά μέχρι την πόρτα του, αλλά θέλουμε να μας δει ότι πήγαμε, ώστε να μη νιώσει εγκατάλειψη. Το καθησυχάζουμε και πάλι από την πόρτα με πολύ λίγα λογάκια του τύπου: «Κοιμόμαστε τώρα, καληνύχτα!». Δεν ανοίγουμε συζήτηση εκείνη την ώρα γιατί το ξυπνάμε περισσότερο.

• Ο γονέας πρέπει να έχει κάνει πρώτα τον δικό του προσωπικό αγώνα, να έχει δώσει τη δική του μάχη και να είναι ψυχικά έτοιμος να ακούσει το παιδί του να κλαίει! Αφήνουμε το παιδί να κλάψει! Το κλάμα είναι καλό. Είναι μορφή ψυχικής έκφρασης και δεν κάνει να καταπιέζουμε τα παιδιά να μην εκδηλώνουν τα συναισθήματά τους ή την αγωνία τους για κάτι. Αποφεύγουμε τις φράσεις του τύπου: «Τι είσαι μωράκι και κλαις; δεν κάνει να κλαις. Οι άντρες δεν κλαίνε!» κ.α. Το παιδί πρέπει να κλάψει και πρέπει να του δώσουμε τη δυνατότητα να παλέψει το φόβο του και να βγει κερδισμένο!

• Το πρωί ξυπνάμε με καλή διάθεση το παιδί, λιγο νωρίτερα για να έχουμε και πάλι χρόνο μαζί του και όχι τελευταία στιγμή με άγχος και τρέξιμο. Πρέπει να έχει ωραίες εικόνες πριν και μετά τον ύπνο. Οι εικόνες παίζουν σημαντικό ρόλο. Αν το παιδί κοιμηθεί στο κρεβάτι των γονιών, η τελευταία εικόνα με την οποία θα κοιμηθεί θα είναι αυτή και ακόμη και αν το μεταφέρουμε στο δωμάτιο του κοιμισμένο, όταν θα ξυπνήσει θα αναζητήσει αναστατωμένο, να πάει εκεί που κοιμήθηκε πριν. Οι εικόνες πρέπει να είναι ξεκάθαρες και σταθερές πριν και μετά του ύπνου.

• Σε περιπτώσεις διαζυγίου ή απώλειας λόγω θανάτου, σε καμία περίπτωση το κενό του συντρόφου μας δεν το καλύπτει το παιδί μας, γιατί έτσι, άθελα μας του δίνουμε ένα βαρύ φορτίο να κουβαλάει στις πλάτες του, αυτό του να μας κάνει ευτυχισμένο. Ο καθένας και σε αυτή την περίπτωση πρέπει να ξέρει τα όρια του και τη θέση του στο σπίτι! Το παιδί δεν πρέπει να κοιμάται στη μεριά του γονέα που λείπει! Αλλά ακόμα και αν υπάρχουν και οι δύο γονείς, κανένας από τους δύο δεν πρέπει να καταλήγει στον καναπέ. Άλλωστε κατί τέτοιο δηλώνει πολλά για τη σχέση του ζευγαριού.

• Το πρόγραμμα της αγωγής του ύπνου, απαιτεί χρόνο και πολλή υπομονή, οι καρποί όμως από αυτό είναι υπέροχο! Το παιδί μέσα από όλα αυτά τα συναισθήματα που βιώνει, γίνεται ώριμο, αποκτά αυτοπεποίθηση, αυτοεκτίμηση και διασφαλίζει τη σωστή θέση του μέσα στην οικογένεια. Όλοι οι γονείς αγαπούν τα παιδιά τους και τα προστατεύουν ώστε να περνούν ανώδυνα τις δυσκολίες που συναντούν, αλλά η υπερπροστασία που μεταφράζεται στο: να του κάνω το χατίρι, να το ταϊσω και λίγο, να το κοιμήσω και μαζί μου σαν να ήταν 40 ημερών, το κρατούν μωρό, το κρατούν πίσω και μπλοκάρουν την ψυχική και πνευματική ανάπτυξη του παιδιού. Τα όρια και οι κανόνες, σημαίνουν δόμηση του ψυχισμού και ισορροπημένη σωματική και πνευματική ανάπτυξη!


Χρυσή Γαμπιεράκη

Παιδαγωγός Προσχολικής Ηλικίας, Αναπτυξιακών Διαταραχών και Ειδικής Αγωγής

Εκτύπωση